مقام دوّم: در اعمال مخصوصه شب و روز اوّل است تا شب نوزدهم

(زمان خواندن: 4 - 7 دقیقه)

سنّت است در وقت دخول ماه مبارك رمضان، طلب هلال نمودن و بعضى واجب دانسته اند، و از حضرت امام جعفر صادق(عليه السلام)روايت شده چنانچه در هدايه شيخ صدوق است كه: «چون هلال شهر رمضان را ديدى اشاره به هلال مكن بلكه رو به قبله كن و دست ها را به سوى آسمان بلند كن و خطاب با هلال كن و بگو:
رَبّي  وَرَبُّكَ  اللّهُ  رَبُّ  الْعالَمينَ * اللّهُمَّ  اَهِلَّهُ  عَلَيْنا  بِالاَْمْنِ  وَالاِْيمانِ  *وَالسَّلامَةِ  وَالاِْسْلامِ * وَالْمُسارَعَةِ  اِلى  ما  تُحِبُّ  وَتَرْضى * اَللّهُمَّ  بارِكْ  لَنا  في شَهْرِنا  هذا * وَارْزُقْنا  خَيْرَهُ  وَعَوْنَهُ * وَاصْرِفْ  عَنّا  ضَرَّهُ  وَشَرَّهُ  وَبَلاءَهُ وَفِتْنَتَهُ».
و شيخ طوسى و سيّد ابن طاووس روايت كرده اند از حضرت موسى بن جعفر(عليهما السلام)و آن حضرت از پدر و جدّ خود حضرت باقر(عليه السلام)كه فرمود: «با پدرم حضرت زين العابدين (عليه السلام)در راهى مى گذشتيم كه ناگاه پدرم نظرش به هلال ماه رمضان افتاد پس ايستاد و گفت: اَيُّهَا الْخَلْقُ الْمُطيعُ الدّائِبُ...» تا آخر دعا كه در صحيفه سجّاديّه مذكور است و بهترين دعاهاى هلال است.
و در شب اوّل، جماع با حلالِ خود سنّت است، و غسل شب اوّل نيز سنّت است، و مستحبّ است كه در شب اوّل ماه رمضان در نهر جارى غسل كند و سى كف آب بر سر بريزد، و زيارت حضرت امام حسين(عليه السلام)مستحب است چنانچه سابقاً گذشت.
و نيز مستحب است در اين شب و ساير شب هاى ماه رمضان خواندن سوره «إنّا فتحنا» در نماز نافله; و نيز سنّت است در اين شب بجا آوردن دو ركعت نماز در هر ركعت بعد از «حمد» بخواند سوره «انعام» و سؤال كند كه حق تعالى از او كفايت شرور بكند، و در اين شب بايد ابتدا كرد به نوافل ليليّه ماه رمضان و آن هزار ركعت است به ترتيبى كه در مقام اوّل ] صفحه 504 [ به شرح رفت. و اگر در شب اوّل ماه نيّت روزه تمام ماه را بكند و باز هر شب نيّت بكند بهتر است.
و در روز اوّل ماه رمضان مستحب است چند امر:
اوّل:  غسل كردن در آب جارى و ريختن سى كف آب بر سر، كه باعث ايمنى از جميع دردها و بيمارى ها است در تمام سال.
دوّم: آن كه كفى از گلاب به رو بزنند.
سوّم:  بجا آوردن دو ركعت نماز اوّل ماه و تصدّق كردن بعد از آن است و اين نماز در اوّل هر ماه خوانده مى شود و كيفيّت آن در باب دوازدهم ] صفحه 600 [ خواهد آمد إن شاء اللّه تعالى.
چهارم:  خواندن دو ركعت نماز در ركعت اوّل بعد از «حمد» سوره «إنّا فتحنا» و در ركعت دوّم هر سوره كه خواهد.
دعاى روز اوّل ماه مبارك
پنجم: خواندن دعايى كه شيخ مفيد در كتاب مقنعه ذكر نموده و سيّد ابن طاووس آن را از آن كتاب در اقبال ايراد نموده به اين كيفيّت كه: چون طالع شود فجر روز اوّل ماه رمضان اين دعا را
بخوان: اللّهُمَّ  قَدْ  حَضَرَ  شَهْرُ  رَمَضانَ  وَقَدِ  افْتَرَضْتَ  عَلَيْنا صِيامَهُ * وَاَنْزَلْتَ فيهِ  الْقُرْآنَ  هُدىً  لِلنّاسِ  وَبَيِّنات  مِنَ  الْهُدى  وَالْفُرْقانِ * اللّهُمَّ اَعِنّا  عَلى صِيامِهِ * وَتَقَبَّلْهُ  مِنّا * وَتَسَلَّمْهُ  مِنّا * وَسَلِّمْهُ  لَنا  في  يُسْر مِنْكَ وَعافِيَة * اِنَّكَ عَلى  كُلِّ شَيْء  قَديرٌ.
ششم:  خواندن اين دعا كه حضرت صادق(عليه السلام)از رسول خدا(صلى الله عليه وآله)نقل فرموده:
اللّهُمَّ  اِنَّهُ  قَدْ  دَخَلَ  شَهْرُ  رَمَضانَ * اللّهُمَّ  رَبَّ  شَهْرِ  رَمَضانَ  الَّذي اَنْزَلْتَ فيهِ  الْقُرْآنَ  وَجَعَلْتَهُ  هُدىً  لِلنّاسِ  وَبَيِّنات  مِنَ  الْهُدى  وَالْفُرْقانِ * اللّهُمَّ فَبارِكْ لَنا  في  شَهْرِ  رَمَضانَ * وَاَعِنّا  عَلى  صِيامِهِ  وَصَلَواتِهِ  وَتَقَبَّلْهُ  مِنّا.
هفتم:  خواندن اين دعاى شريف اگر در شب نخوانده باشى: اَلْحَمْدُ  لِلّهِ  الَّذي  هَدانا لِحَمْدِهِ... تا آخر دعا كه دعاى چهل و چهارم صحيفه سجّاديّه است; و غير اين دعا از دعاهاى ديگر كه ذكرش منافات با اختصار دارد.
روز سوّم اين ماه: در روايتى وارد شده كه انجيل در آن روز بر حضرت عيسى(عليه السلام)نازل شد، و به روايت ديگر در ششم و در روايت ديگر در دوازدهم.
روز ششم: شيخ مفيد در مسارّ الشّيعه نقل كرده كه در اين روز مأمون ملعون با حضرت امام رضا(عليه السلام)بيعت كرد و روز شريفى است و صدقه دادن، و شكر الهى بجا آوردن بسيار مناسب است.
و سيّد ابن طاووس فرموده كه روايت شده از براى اين روز دو ركعت نماز در هر ركعت بعد از «حمد»  بيست و پنج مرتبه سوره  «توحيد» به جهت شكر نعمت ظاهر شدنِ حقوق مولاى ما حضرت امام رضا(عليه السلام).
روز دهم: شيخ مفيد نقل كرده كه وفات امّ المؤمنين حضرت خديجه(عليها السلام) واقع شده.
و از براى شب سيزدهم و چهاردهم و پانزدهم نمازى از حضرت صادق(عليه السلام)مروى است كه ما آن را در فصل اعمال رجب ] صفحه 479 [ ذكر نموديم، از فوايد آن محروم نبايد شد.
و شب پانزدهم از ليالى متبرّكه است، غسل و زيارت امام حسين(عليه السلام) در آن مستحبّ است، و مستحب است در اين شب بجا آوردن صد ركعت نماز و در هر ركعت بعد از «حمد» ده مرتبه سوره «قل هو اللّه احد» و از براى آن فضيلت بسيار نقل شده; و كسى كه در اين شب نزد قبر امام حسين(عليه السلام)باشد مستحبّ است كه بعد از نماز عشا ده ركعت نماز كند در هر ركعت بعد از «حمد» ده مرتبه سوره «توحيد» بخواند و از خدا پناه جويد از آتش جهنّم.
روز پانزدهم تولّد با سعادت حضرت امام حسن مجتبى(عليه السلام) ] واقع [ شده، و شيخ مفيد نقل كرده كه تولّد حضرت امام محمّد تقى(عليه السلام)نيز در اين روز شده; به هر حال روز بسيار شريفى است و صدقات و مبرّات در آن فضيلت بسيار دارد.
شب هفدهم نيز شب بسيار مباركى است، و مستحبّ است غسل در آن شب، و آن شبى است كه لشكر حضرت رسول(صلى الله عليه وآله)در آن شب با لشكر كفّار قريش ملاقات كردند در بدر و در روزش جنگ بدر واقع شد و حق تعالى لشكران حضرت را بر آن مشركين غلبه و ظفر داد و آن اعظم فتوحات بود.
و روز هجدهم زبور بر حضرت داود(عليه السلام)نازل شد.